- সূচীপত্র –

প্রথম গোট Unit-I : স্বাধীনতা আৰু সমতা (Freedom and Equality)                          ৯
স্বতন্ত্রতা, সাকাৰত্মক জন ল'কৰ নাকাৰাত্মক সমতা, সমতাৰ অৰ্থ স্বতন্ত্রতা: স্বতন্ত্ৰতাৰ অৰ্থ আৰু সংজ্ঞা, স্বতন্ত্রতাৰ বৈশিষ্ট, নাকাৰত্মক স্বতন্ত্রতা, স্বতন্ত্ৰতাৰ প্ৰকাৰ, স্বতন্ত্রতা ৰক্ষণা-বেক্ষণৰ উপায়সমূহ, স্বাধীনতাৰ ধাৰণা, অমর্ত্য সেনৰ স্বাধীনতা হিচাপে বিকাশৰ ধাৰণা আৰু সংজ্ঞা, সমতাৰ বাবে প্রয়োজনীয় চৰ্তাৱলী, সমতাৰ প্ৰকাৰ, পদ্ধতিগত সমতা, বস্তুনিষ্ঠ সমতা, বস্তুনিষ্ঠ সমতাৰ গুৰুত্ব, সমতাবাদ, সমতাবাদৰ মূল নীতি, সমতাবাদৰ প্ৰকাৰ।
আর্হি প্রশ্ন
দ্বিতীয় গোট (Unit-II): ন্যায় (Justice)                                                                    ৪৫
ন্যায়, ন্যায়ৰ অৰ্থ আৰু সংজ্ঞা, ন্যায়ৰ বৈশিষ্ট, ন্যায়ৰ নীতিসমূহ, স্বাধীনতা, সমতা আৰু ভাতৃত্ববোধৰ সৈতে ন্যায়ৰ সম্পৰ্ক, ন্যায়ৰ প্ৰকাৰসমূহ, পদ্ধতিগত ন্যায়, বিতৰণমূলক ন্যায়, ন্যায় সম্পৰ্কত জন ৰাউলচ'ৰ মতবাদ, এফ এ হায়েকৰ ন্যায়ৰ স্বাধীনতাবাদী তত্ব, গোলকীয় ন্যায়।
আর্হি প্রশ্ন
তৃতীয় গোট (Unit-III): অধিকাৰ আৰু বাধ্যবাধকতা (Right and Obligations)          ৭৫
(ক) অধিকাৰৰ সাৰ্বজনীনতা আৰু পৃথকীকৃত অধিকাৰ, অধিকাৰৰ সাৰ্বজনীনতাৰ বৈশিষ্ট, অধিকাৰৰ সাৰ্বজনীনতা আৰু মানৱাধিকাৰৰ মাজত পাৰ্থক্য, পৃথকীকৃত অধিকাৰ, পৃথকীকৃত অধিকাৰৰ বৈশিষ্ট, অধিকাৰৰ সাৰ্বজনীনতা আৰু পৃথকীকৃত অধিকাৰৰ মাজৰ পাৰ্থক্য।
(খ) অধিকাৰ, বাধ্যবাধকতা আৰু নাগৰিক অবাধ্যতা, অধিকাৰৰ বৈশিষ্ট, অধিকাৰৰ তত্ত্বসমূহ, অধিকাৰৰ মার্ক্সীয় তত্ব, অধিকাৰৰ শ্ৰেণী বিভাজন, অধিকাৰ সুৰক্ষিত কৰাৰ উপায়, বাধ্যবাধকতা আৰু নাগৰিক অবাধ্যতা, বাধ্যবাধকতাৰ বৈশিষ্ট, বাধ্যবাধকতাৰ প্ৰকাৰ, বাধ্যবাধকতা আৰু অধিকাৰৰ মাজত পাৰ্থক্য আৰু সম্পর্ক, নাগৰিক অবাধ্যতা, অবাধ্যতাৰ বৈশিষ্ট, ৰাজনৈতিক বাধ্যবাধকতাৰ তত্বসমূহ, ৰাজনৈতিক বাধ্যবাধকতাৰ ৰক্ষণশীল তত্ব, ৰক্ষণশীল তত্ত্বৰ বৈশিষ্ট, সমালোচনা, সন্মতি তত্ত্ব, সন্মতি তত্ত্বৰ বৈশিষ্ট, নৈৰাজ্যবাদ তত্ব।
অধ্যায়টোৰ সাৰাংশ
আর্হি প্রশ্ন
চতুর্থ গোট (Unit-IV): গুৰুত্বপূৰ্ণ বিষয়ৰ বিতৰ্কসমূহ (Major Debates)                     ১১৩
ক) জাতি ৰাষ্ট্ৰৰ ক্ষেত্ৰত কেনে ধৰণৰ ঘটনা ঘটে? বিশ্বায়নৰ অধীনত সার্বভৌমত্ব জাতি ৰাষ্ট্ৰ, জাতি ৰাষ্ট্ৰ গঠনৰ কাৰকসমূহ, বিশ্বায়ন আৰু সার্বভৌমত্ব।
খ) বহুজাতিক সমাজত বৈচিত্ৰতাৰ মাজত সমন্বয় সাধন, বহুজাতিক সমাজৰ ধাৰণা, সমন্বয় সাধনৰ উপায়, বৈচিত্ৰতা আৰু বহুসংস্কৃতিবাদ, উইল কিমলিকাৰ বহুসংস্কৃতিবাদৰ আৰ্হি,
গ) আমি কেনেদৰে জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ মোকাবিলা কৰিম? জলবায়ু পৰিৱৰ্তন, পাৰিপাৰ্শ্বিক অৱস্থা, ভাৰসাম্যহীন তথা ধ্বংসৰ কাৰক সমূহ, পৰিৱেশ প্ৰদূষণৰ প্ৰভাৱ, পাৰিপাৰ্শ্বিকতা সংৰক্ষণ আৰু উন্নয়নৰ উপায়, মানৱ অধিকাৰ হিচাপে পাৰিপাৰ্শ্বিকতাৰ অধিকাৰ।
☆ আর্হি প্রশ্ন